Μαρ
18
Ενημέρωση από Σέλι - 21η Μαρτίου 2008 Παγκόσμια Ημέρα Δασοπονίας.
Το δάσος έχει παίξει σημαντικό ρόλο στην εξελικτική πορεία του ανθρώπου, καθώς αποτέλεσε την πρωταρχική πηγή πρώτων υλών για αρκετές χιλιετηρίδες. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών διαβλέποντας τον επερχόμενο κίνδυνο ανατροπής της οικολογικής ισορροπίας στον πλανήτη μας από τη ληστρική, ανεξέλεγκτη και απρογραμμάτιστη εκμετάλλευση των δασών, καθιέρωσε το 1972 την 21η Μαρτίου σαν Παγκόσμια Ημέρα Δασοπονίας, η οποία συμπίπτει με την έναρξη του εαρινού ηλιοστασίου, δηλαδή την πρώτη μέρα της άνοιξης. Σαφής στόχος η ευαισθητοποίηση του κόσμου προς την κατεύθυνση της προστασίας των δασών και των χερσαίων οικοσυστημάτων.
Προϊόντα όπως το ξύλο για κατασκευές ή για καύσιμη ύλη, οι καρποί, τα θηράματα και η βοσκήσιμη ύλη βοήθησαν στην ταχύτατη ανάπτυξη και εξέλιξη του ανθρώπινου είδους. Τις τελευταίες δεκαετίες εκτιμήθηκαν και άλλες λειτουργίες του δάσους, όπως η δυνατότητα αναψυχής που προσφέρει, η στήριξη του εδάφους και η υποβοήθηση στην αποταμίευση νερού. Ωστόσο, η αλόγιστη και εξαντλητική εκμετάλλευση των δασικών πόρων, ιδίως μετά τη Βιομηχανική Επανάσταση, οδήγησαν στην εξαφάνιση και την υποβάθμιση πολλών δασικών εκτάσεων. Σήμερα, η έννοια της δασικής αειφορίας έχει διευρυνθεί, ώστε να περιλαμβάνει μια ολοκληρωμένη δασική διαχείριση με στόχο την αύξηση ή διατήρηση και την αναβάθμιση των δασικών εκτάσεων παγκοσμίως.
Τα δασικά οικοσυστήματα της χώρας μας αποτελούν ένα μικρό θησαυρό όχι μόνο για μας τους Έλληνες αλλά και για όλους τους υπόλοιπους Ευρωπαίους. Το έντονο τοπογραφικό ανάγλυφο με τις ψηλές οροσειρές να χωρίζουν τη χώρα μας ουσιαστικά σε δύο τμήματα, καθώς και η μεγάλη μας ακτογραμμή, έχουν διαμορφώσει μια μοναδική ποικιλία δασικών οικοσυστημάτων. Υπάρχουν μελέτες, οι οποίες δείχνουν ότι η Ελλάδα έχει τον υψηλότερο δείκτη δασικής βιοποικιλότητας στην Ευρώπη. Στην χώρα μας μπορεί κάποιος να συναντήσει όλες ανεξαιρέτως τις κύριες κατηγορίες βλαστητικών ζωνών της γηραιάς ηπείρου. Αν κάποιος βρεθεί λίγο κάτω από τη Βέροια θα μπορούσε σε μια και μόνη ημέρα να παρατηρήσει άπασες τις ζώνες αυτές. Ξεκινώντας χαμηλά από τη βλάστηση των αμμωδών παραποτάμιων εκτάσεων και ανηφορίζοντας να συναντήσει περίπου στην Κουμαριά τα ευμεσογειακά δάση με πεύκες, πουρνάρια, κουμαριές, ρείκια, και άλλους σκληρόφυλλους αείφυλλους θάμνους και δέντρα, στη συνέχεια τα παραμεσογειακά δάση στη Μαρούσια με φυλλοβόλες δρυς, πιο πάνω κοντά στο Σέλι τα δάση οξιάς και ψυχροβίων κωνοφόρων (έλατα, μαύρη και δασική πεύκη) που μοιάζουν μΆ αυτά της κεντρικής Ευρώπης, και τέλος να καταλήξει στις υπαλπικές και αλπικές ζώνες του Αρσούμπασι με ψυχρόβιους αρκεύθους.
Ωστόσο σήμερα, η γενική κατάσταση των ελληνικών δασικών οικοσυστημάτων, καθώς και η πρακτική εφαρμογή της δασοπονίας στη χώρα μας από την άποψη της διοίκησης και της πολιτικής δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ευοίωνη. Ήδη από το 2000 το WWF Ελλάς παρουσίασε μια καταγραφή των θετικών και αρνητικών σημείων της ελληνικής δασοπονίας. Στα θετικά συγκαταλέγονται το ιδιαίτερο δασικό περιβάλλον της Ελλάδας, το οποίο είναι, όπως προαναφέρθηκε, πλουσιότατο όσον αφορά τους δείκτες βιοπικοιλότητας, ο κοινωνικός ρόλος της δασοπονίας, το πλήθος των δασικών προϊόντων που μπορούν να παραχθούν και η πολυδιάστατη δασική χρήση, ο δημόσιος χαρακτήρας των δασών και τα φυσικά μας δάση. Η χλωρίδα που φιλοξενείται στα ελληνικά δάση απαρτίζεται από 5.000 περίπου είδη, από τα οποία το 20% είναι ενδημικά, δηλαδή απαντώνται μόνο στην Ελλάδα, ενώ η αντίστοιχη χλωρίδα των μεσευρωπαϊκών χωρών δεν υπερβαίνει τα 3.000 είδη.
Όμως από το 1950 η Ευρώπη έχει απολέσει περισσότερο από το 50% των υγροτόπων και των γεωργικών εκτάσεων που θεωρούνται υψηλής φυσικής αξίας. Σε επίπεδο ειδών, 42% των αυτοχθόνων θηλαστικών, 43% των πτηνών, 45% των πεταλούδων, 30% των αμφιβίων, 45% των ερπετών και 52% των ψαριών του γλυκού νερού κινδυνεύουν να εκλείψουν στην Ευρώπη. Σε ολόκληρο τον πλανήτη έχουν απομείνει περίπου 13,5 δισεκατομμύρια στρέμματα δασών. Αν και η έκταση αυτή μοιάζει τεράστια (δυο φορές μεγαλύτερη από την Αυστραλία) δεν είναι παρά το 1/5 της αρχικής έκτασης των δασών. Τα τελευταία 30 χρόνια έχουν καταστραφεί παγκοσμίως τροπικά δάση έκτασης μεγαλύτερης αυτής της Ε.Ε. ενώ υπολογίζεται ότι κάθε τριάμισι χρόνια καταστρέφεται δασική περιοχή έκτασης ίσης περίπου με την επιφάνεια της Γαλλίας.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα προβλήματα της δασοπονίας παρουσιάζονται εντονότερα στα τροπικά δάση, τα οποία αποτελούν τα πλουσιότερα χερσαία οικοσυστήματα με περίπου τα μισά είδη της χλωρίδας και πανίδας της γης να απαντώνται σε αυτά. Τεράστιες εκτάσεις τροπικών δασών αφανίζονται κάθε χρόνο, είτε με βίαιες υλοτομίες για την παραγωγή ξυλείας, είτε με καύση για τη μετατροπή τους σε γεωργική γη. Εκτιμήσεις κάνουν λόγο για ετήσιες απώλειες τροπικών δασών που ισοδυναμούν με έκταση ίση με την έκταση του Βελγίου. Στις αρχές της δεκαετίας του 80, η διεθνής κοινότητα δραστηριοποιήθηκε εντονότερα με στόχο την καταπολέμηση και την αντιστροφή αυτού του φαινομένου, καθώς η διατήρηση της βιοποικιλότητας είναι ολοφάνερο ότι μας επηρεάζει ως ανθρώπινο γένος ευθέως και αποφασιστικά. Για την επίτευξη αυτού του στόχου έχουν πραγματοποιηθεί δεκάδες παγκόσμιες συνδιασκέψεις τις τελευταίες τρεις δεκαετίες. Ως πιο σημαντική αναγνωρίζεται η συνδιάσκεψη του Ρίο (1992), η οποία έθεσε τα θεμέλια για την άσκηση μιας ορθολογικότερης αειφορικής διαχείρισης σε παγκόσμιο επίπεδο και αποτέλεσε την αφετηρία για την ανάπτυξη συστημάτων πιστοποίησης αυτής.
Ο άνθρωπος με τη συμπεριφορά του θυμίζει το μύθο του Αισώπου για το ελάφι και το κλήμα. Κυνηγημένο το ελάφι βρήκε πίσω από το φύλλωμα του αμπελιού κάλυψη και προστασία από τα μάτια των κυνηγών. Λίγο μετά άρχισε να τρώει τα αμπελόφυλλα με αποτέλεσμα στην επιστροφή οι κυνηγοί να το δουν και να το σκοτώσουν.
Το δάσος αποτελεί μια δύναμη που χρειαζόμαστε σύμμαχο. Περπατήστε στα ορεινά μονοπάτια, περιηγηθείτε στις βουνίσιες ομορφιές της Ελλάδας και της Ημαθίας, οδηγήστε τα παιδιά μας να γνωρίσουν και να αγαπήσουν το δασικό κόσμο. Την Παρασκευή 21.3.2008 και ώρα 12:00 περίπου, οι εργαζόμενοι στο χιονοδρομικό κέντρο θα προβούν σε συμβολική ελατοφύτευση 50 δενδρυλλίων, ενώ κάθε αρωγική παρουσία στην μικρή μας γιορτή ευπρόσδεκτη.
Εκ του Ε.Χ.Κ.Σ.
