Χιονοδρομικά στα χαρτιά ή όχι ?

Η χώρα μας έχει πάνω από δεκαπέντε χιονοδρομικά κέντρα και φιλοδοξεί να αποκτήσει καμιά δεκαριά ακόμη, αν γίνουν πράξη τα σχέδια και τα σενάρια των τοπικών αρχών σε πολλές ορεινές περιοχές. Tην ώρα που επιστήμονες προειδοποιούν ότι πολλά αντίστοιχα κέντρα θα αναγκαστούν να κλείσουν λόγω των απρόβλεπτων συνεπειών στις χιονοπτώσεις, εμείς επιμένουμε να ασφαλτοστρώνουμε παρθένες περιοχές και να μεταφέρουμε τη βουή της πόλης στα βουνά.
Πολλοί οραματίζονται το μοντέλο της Αράχωβας, δηλαδή ουρές από πολυτελή τζιπ που μεταφέρουν επισκέπτες, οι οποίοι, μεταξύ λιφτ και ταβέρνας, διοχετεύουν μέρος του πλούτου τους και στους ντόπιους. Αυτή η στρατηγική ανάπτυξης από τη μία έχει σημαντικές επιπτώσεις στο ευαίσθητο αλπικό τμήμα των βουνών -που είναι και το τελευταίο παρθένο κομμάτι της χώρας- και από την άλλη είναι αμφιλεγόμενη ως προς την αποτελεσματικότητά της, καθώς είναι εμφανείς οι συνέπειες των κλιματικών αλλαγών.

Εκατοντάδες χιλιόμετρα στρωμένα με άσφαλτο.
Η κατασκευή τέτοιων κέντρων απαιτεί τη διάνοιξη δεκάδων χιλιομέτρων ασφαλτόδρομων σε δασικές ή ορεινές ζώνες, κτιρίων σε δεσπόζουσες αλπικές τοποθεσίες, την ισοπέδωση πλαγιών για τις πίστες και τέλος, την εγκατάσταση πυλώνων και συρματόσχοινων για τα lift. Επιπλέον, η εύκολη πρόσβαση χιλιάδων αυτοκινήτων και μεγάλων λεωφορείων μεταφέρει όλες τις επιβαρυντικές δραστηριότητες των πόλεων: το θόρυβο, τα καυσαέρια, τα σκουπίδια, αναφέρει ψήφισμα 25 ορειβατικών συλλόγων της χώρας που αντιτίθενται στη δημιουργία νέων χιονοδρομικών.

«Οι χιονοδρομικές εγκαταστάσεις λειτουργούν σαν το κερασάκι στην τούρτα σε μία ονομαζόμενη ανάπτυξη των ορεινών όγκων με κύριο άξονα την παραθεριστική κατοικία. Σ' αυτές τις συνθήκες, το χιονοδρομικό δεν αποτελεί πλέον πρωτογενές τουριστικό προϊόν. Είναι απλά σαν την πισίνα στο ξενοδοχείο. Κάτι ανάλογο, δηλαδή, με τα γήπεδα γκολφ. Δυστυχώς, όσοι σκέφτονται και μεθοδεύουν τέτοιες επενδύσεις λένε τη μισή αλήθεια», υποστηρίζει ο κ. Σταμέλλος, που ζει στη Λαμία και βλέπει γύρω του να προωθούνται σχέδια για τρία χιονοδρομικά κέντρα: στον Κίσσαβο, στα Βαρδούσια και στη Γραμμένη Οξιά.

«Τις περισσότερες φορές δεν ανακοινώνουν επίσημα ότι θα γίνουν νέα χιονοδρομικά κέντρα (Χ.Κ.). Ομως τελείως… συμπτωματικά οι δρόμοι που ανοίγονται συγκλίνουν όλοι στο πεδίο που ακούγονται σενάρια για νέα Χ.Κ.», λέει ο Βαγγέλης Βρούτσης, οδηγός βουνού. «Προφανώς δεν γίνονται τυχαία αυτές οι κινήσεις.» Για παράδειγμα, στον Ολυμπο ο δρόμος μέχρι τη θέση Βρυσοπούλες όπου βρίσκονται οι χιονοδρομικές εγκαταστάσεις του στρατού έχει ασφαλτοστρωθεί. Σ' αυτήν την περιοχή προτείνεται η δημιουργία νέου Χ.Κ. Στον Κίσσαβο, η άσφαλτος έχει φθάσει μέχρι το καταφύγιο του ορειβατικού συλλόγου της Λάρισας. Και εκεί προτείνεται νέο Χ.Κ.

Αν και τα περισσότερα χιονοδρομικά κέντρα της χώρας είναι ζημιογόνες κρατικοδίαιτες επιχειρήσεις, τα σενάρια και οι μελέτες για νέα χιονοδρομικά ξεφυτρώνουν κάθε τόσο σαν τα μανιτάρια. «Οι περισσότεροι ντόπιοι δεν ξέρουν τις περισσότερες φορές τι σημαίνει χιονοδρομικό κέντρο, αλλά πάντα υπάρχει κάποιος φιλόδοξος πολιτικός που βγάζει από τα συρτάρια του την καραμέλα της χιονοδρομικής ανάπτυξης», λέει ο κ. Βρούτσης.

Δυσοίωνες προβλέψεις για τα χιονοδρομικά χαμηλού υψομέτρου.
Απογοητευτική είναι η μελέτη του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών (United Nations Environment Programme) για τα χιονοδρομικά κέντρα και το φαινόμενο της υπερθέρμανσης του πλανήτη (Many Ski Resorts Heading as Result of Global Warming). Σύμφωνα με αυτήν, πολλά χιονοδρομικά κέντρα που βρίσκονται σε χαμηλό υψόμετρο θα αντιμετωπίσουν οικονομικά προβλήματα και ενδεχομένως να βάλουν ακόμα και «λουκέτο». Ειδικοί του πανεπιστημίου της Ζυρίχης εκτιμούν ότι η περίοδος χιονόπτωσης στα χαμηλά βουνά θα είναι ολοένα και πιο απρόβλεπτη στις επόμενες δεκαετίες. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην Ελλάδα, με εξαίρεση τον Ολυμπο, τα περισσότερα βουνά μας είναι χαμηλά. Για παράδειγμα, το χιονοδρομικό κέντρο του Μαινάλου βρίσκεται μόλις στα 1.600 μ.

Οι επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών, συνεχίζει η μελέτη, θα έχουν σοβαρές παρενέργειες στον χειμερινό τουρισμό σε χώρες όπως η Γερμανία και η Αυστρία. Προς το παρόν, περίπου το 15% των ελβετικών χιονοδρομικών κέντρων δεν έχει αρκετό χιόνι. Στο μέλλον, το πρόβλημα θα επεκταθεί στο 37% με 56%. Στην Αυστραλία εάν επιβεβαιωθεί το χειρότερο σενάριο, κανένα χιονοδρομικό κέντρο δεν θα είναι βιώσιμο μέχρι το 2070. Η άνοδος της θερμοκρασίας θα είναι περισσότερο αισθητή σε περιοχές του νότιου ημισφαιρίου κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
«Πολλά παραδοσιακά ευρωπαϊκά χιονοδρομικά κέντρα χαμηλού υψομέτρου θα αναγκαστούν να κλείσουν είτε λόγω έλλειψης χιονιού είτε λόγω των επιβαρύνσεων που θα προκύψουν από το επιπλέον κόστος, συμπεριλαμβανομένου του τεχνητού χιονιού. Παράλληλα θα αυξάνονται οι πιέσεις για δημιουργία νέων εγκαταστάσεων σε ιδιαίτερα ευαίσθητες οικολογικά περιοχές μεγαλύτερων υψομέτρων», αναφέρει ο δόκτωρ Μπούρκι, λέκτορας στη Διεθνή Σχολή Τουριστικού Μάνατζμεντ στη Ζυρίχη.

Η έρευνα βασίστηκε στις μετεωρολογικές προβλέψεις 2.000 επιστημόνων του ΙPCC (Ιntergovernmental Panel on Climate Change), που έχει δημιουργήσει ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (UNEP) μαζί με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Μετεωρολογίας. Το ΙPCC εκτιμά ότι η θερμοκρασία θα αυξηθεί κατά 1,4 έως 5,8 βαθμούς Κελσίου μέχρι το 2100 εάν δεν μειώσουμε τις εκπομπές ρύπων.

Στο σκι λέμε «ναι»
Ο προβληματισμός και οι διαφωνίες των περισσότερων ορειβατικών και οικολογικών συλλόγων της χώρας δεν έχει στόχο τα σπορ του χιονιού, αφού όλοι θεωρούν ότι έστω και κατά τη διάρκεια των 3 - 4 μηνών με χιόνι μπορούν να αναπτυχθούν τέτοιου είδους δραστηριότητες στη χώρα μας. Αλλωστε, όσοι πραγματικά αγαπούν το σκι, το σνόουμπορντ και το ορειβατικό σκι είναι φυσιολάτρες. Απλώς πιστεύουν ότι τα υπάρχοντα χιονοδρομικά διάσπαρτα όπως είναι στη χώρα, είναι αρκετά για να καλύψουν τις ανάγκες του χιονοδρομικού τουρισμού. Αυτό που κυρίως χρειάζεται είναι καλύτερες υπηρεσίες, βελτιωμένες υποδομές και συντήρηση των υφισταμένων ώστε να μπορέσουν να ανταγωνισθούν τα Χ.Κ. των Αλπεων και κυρίως της γειτονιάς μας, Βουλγαρίας, Σκοπίων και Ρουμανίας που αναπτύσσονται ραγδαία.

ΠΡΟΣΕΧΩΣ ΑΛΛΑ ΕΞΙ ΝΕΑ ΧΙΟΝΟΔΡΟΜΙΚΑ...

Κίσσαβος. Υπάρχει μελέτη για εκπαιδευτικό χιονοδρομικό κέντρο στη θέση «Κάναλος». Εχουν προχωρήσει κάποια έργα υποδομής (διαπλάτυνση του δρόμου από το χωριό Σπηλιά) και έχει ασφαλτοστρωθεί ο δρόμος μέχρι το καταφύγιο του Ορειβατικού Συλλόγου της Λάρισας (σχετικά στο skifun ).
Βαρδούσια. Εχει υποβληθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες Προκαταρκτική Περιβαλλοντική Εκτίμηση και Αξιολόγηση, για την οποία η αρμόδια Διεύθυνση του ΥΠΕΧΩΔΕ έχει συντάξει σχέδιο αρνητικής απόφασης. Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες, αναμένεται ένσταση από τις τοπικές αρχές οι οποίες επιμένουν.
Γραμμένη Οξιά. Οπως μας πληροφόρησε ο κ. Σταμέλλος, υπάρχει απόφαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου Φθιώτιδας να προχωρήσει το θέμα. Στο συγκεκριμένο βουνό παρατηρείται το νοτιότερο δάσος οξιάς της Ευρώπης με πλούσια χλωρίδα και πανίδα.
Ολυμπος. Το μεγάλο υψόμετρο του μυθικού βουνού -2.917 μ.- εξάπτει τη φαντασία πολλών που οραματίζονται ένα χιονοδρομικό κέντρο που θα μπορεί να λειτουργεί για μεγάλη περίοδο το χειμώνα. Εχει προταθεί η δημιουργία Χιονοδρομικού Κέντρου στη θέση Βρυσοπούλες, στην πλαγιά του βουνού στα όρια του δήμου Ελασσόνας, όπου βρίσκονται οι χιονοδρομικές εγκαταστάσεις του στρατού. Ο χωμάτινος, άσχημος δρόμος που εξυπηρετούσε τις ανάγκες του στρατού διαπλατύνθηκε και ασφαλτοστρώθηκε χωρίς περιβαλλοντική μελέτη, μας λέει ο Γιώργος Κιτίδης, εκπρόσωπος του Ομίλου Φίλων Βουνού και Θάλασσας στην Αικατερίνη. «Το περασμένο καλοκαίρι ήρθε προς συζήτηση στο Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Δρυμού επενδυτική πρόταση μεγάλου κατασκευαστή για δημιουργία χιονοδρομικού στη θέση Λιβαδάκι. Δηλαδή μέσα στην καρδιά του πυρήνα του δρυμού. Η απόφαση ήταν τελικά ομόφωνα αρνητική. Αλλά είναι δυνατόν να συζητάμε για ένα τέτοιο ενδεχομένο...», απορεί ο κ. Κιτίδης, προσθέτοντας ότι πρόσφατα έγινε μία ακόμα κρούση στον Ολυμπο. Ρωσικός επενδυτικός όμιλος ενδιαφερόταν για την «αξιοποίηση» 1.000 στρεμμάτων στη θέση Γελλαδαριές, 6 χιλιόμετρα βόρεια του χωριού Καρυές, με τη δημιουργία ενός ολόκληρου θερέτρου που θα είχε από spa, καζίνο μέχρι και χιονοδρομική πίστα 32 στρεμμάτων.
Βελβεντό Κοζάνης. Τα σχέδια για νέο χιονοδρομικό στα Πιέρια Ορη υπάρχουν πάνω από δέκα χρόνια. Αν υλοποιηθεί θα είναι μία από τις μεγαλύτερες τουριστικές επενδύσεις, ύψους 30. εκατ. Προς το παρόν, κανένα έργο δεν έχει ξεκινήσει.
Ζήρεια. Στην περιοχή υπάρχει ήδη σε μία έκταση 40 στρεμμάτων το «Αθλητικό Κέντρο Ζήρειας» με ένα baby lift, έναν συρόμενο αναβατήρα, ένα σαλέ κι ένα μεγάλο πάρκινγκ.
Σενάρια για νέα Χ.Κ. έχουν ακουστεί και για το όρος Τριγγία των Τρικάλων, στη νότια πλαγιά της Γκαμήλας στην οροσειρά της Τύμφης και στον Γράμμο, που καιγόταν το προηγούμενο καλοκαίρι.