Εναλλακτικές διαδρομές στη φύση και την ιστορία του Ολύμπου - του επιβλητικότερου βουνού στην Ελλάδα, ξακουστού ανά την υφήλιο...
...καθώς στην κορυφή του (Μύτικας) οι αρχαίοι Έλληνες είχαν τοποθετήσει την κατοικία των Δώδεκα «Ολύμπιων» θεών- προσφέρει το δίκτυο μονοπατιών του βορείου Ολύμπου.
Πρόκειται για μονοπάτια, γεμάτα χρώματα, αρώματα κι εικόνες της φύσης, που προσφέρουν μοναδικές στιγμές γαλήνης και ψυχικής ευεξίας στον επισκέπτη.
Πολλά χρόνια πριν, ο Γιώσος Αποστολίδης κι άλλοι ορειβάτες, περπάτησαν στη βόρεια πλευρά του Ολύμπου, από τη Βροντού προς τη Σκούρτα, μέσα από παλιά μονοπάτια κτηνοτροφίας και ξύλευσης, γεμάτα ιστορίες και τοπικούς θρύλους.
Ο χρόνος πέρασε, τα μονοπάτια αφέθηκαν στην πλούσια βλάστηση του βουνού και προσωρινά ξεχάστηκαν. Ήρθαν, όμως, μερικά χρόνια πριν ορειβάτες από την Κατερίνη και τη Θεσσαλονίκη να δώσουν και πάλι "ζωή" στα μονοπάτια αυτά, ασχολούμενοι με τον καθαρισμό και τη σήμανσή τους.
Έτσι, με εθελοντική δουλειά και πολύ μεράκι στήθηκε ένα δίκτυο μονοπατιών - το δίκτυο μονοπατιών βορείου Ολύμπου.
Το δίκτυο μονοπατιών βορείου Ολύμπου απλώνεται κυρίως σε μια ζώνη από τα 400 μέχρι τα 2.000 μέτρα, που δεν δέχεται καμιά οργανωμένη ξύλευση.
Πλατάνια, βελανιδιές, πεύκα, οξιές, κέδρα, αριές, έλατα και ίταμοι είναι μερικά μόνο από τα περίπου 100 είδη δέντρων και φυτών που συναντά ο περιπατητής στο βόρειο Όλυμπο. Όλα αυτά, μαζί με τα 1.600 είδη φυτών (περισσότερα από 20 απ' αυτά τα συναντούμε μόνο στον Όλυμπο), συνθέτουν ένα μοναδικό τοπίο και δίνουν στον επισκέπτη ακόμη ένα λόγο για να περπατήσει στην περιοχή.
Άλλωστε, πόσο εύκολο είναι να δει κάποιος στα τεχνητά πάρκα των σημερινών "τσιμεντουπόλεων" σπάνια κι εντυπωσιακά λουλούδια, όπως ο κόκκινος κρίνος (lilium chalkedonicum) ή και το σπάνιο- από την εποχή των παγετώνων- jankaea heldreichii.
Το δίκτυο μονοπατιών του βορείου Ολύμπου αποτελείται συνολικά από οχτώ διαδρομές.
Η πρώτη απ' αυτές, μονοπάτι Αγ. Απόστολοι-Αγ. Τριάδα- Καταφύγιο Κρεβάτια, είναι μικρή σε μήκος (μία έως δύο ώρες δρόμος), πάνω σε όμορφη ράχη, με θέα στη ρεματιά του Παπά. Μετά τα 750μ., η φύση αποζημιώνει τους "τολμηρούς", χαρίζοντάς τους ένα υπέροχο δάσος οξιάς και μαύρης πεύκης, που καταλήγει στο οροπέδιο "Κρεβάτια" κι από εκεί, στο ομώνυμο καταφύγιο.
Η δεύτερη διαδρομή (Μονοπάτι Καταφύγιο Κρεβάτια-Μπαρμπαλάς- Οροπέδιο Μουσών- Καταφύγιο Αποστολίδη) είναι μεγάλη και δύσκολη (χρειάζονται 5 έως 8 ώρες, ανάλογα με τη φυσική κατάσταση και την τεχνική κατάρτιση του πεζοπόρου, για να φτάσει στον προορισμό του), πάνω στη ράχη-κόψη του Μπαρμπαλά. Το μονοπάτι είναι έντονα ανηφορικό έως την ομώνυμη κορυφή, γίνεται ομαλό στην Παπά ράχη και σαθρό προς το τέλος, καθώς και στην τραβέρσα πριν από την έξοδο στο οροπέδιο. Προτού κάποιος αποτολμήσει ένα τέτοιο εγχείρημα, θα πρέπει, ωστόσο, να συμβουλευτεί τον καιρό, αφού η διαδρομή, αν και προσφέρει απίστευτη θέα, στην πιο άγρια πλευρά του βουνού, είναι εκτεθειμένη στον καιρό.
Η τρίτη διαδρομή (Μονοπάτι Καταφύγιο Κρεβάτια- Παπά Ρέμα) είναι εύκολη (1-2 ώρες), σε στενό, ωστόσο, μονοπάτι, που οδηγεί στη ρεματιά του Παπά.
Πορεία εύκολη, αλλά μεγάλη (4-5 ώρες) είναι η τέταρτη διαδρομή (Μονοπάτι Αγ. Απόστολοι- Παπά Ρέμα- Παπά Αλώνι- Μαστορούλι), που ξεκινά από τα 350μ. υψόμετρο και καταλήγει στα 980μ.
Μια "γεύση" από τους αρχαίους χρόνους προσφέρει η πέμπτη διαδρομή (Μονοπάτι Αγ. Κωνσταντίνος- Ράχη- Καταφύγιο Κορομηλιάς- Λιανοξιά- Καταφύγιο Πετρόστρουγκας), το μονοπάτι που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι κάτοικοι του Δίου για να ανέβουν στο βουνό. Ξεκινώντας από τα 280μ. και τερματίζοντας στα 1.950μ., ο περιπατητής κινείται 1-2 ώρες σε ράχη, προς το καταφύγιο Κορομηλιάς κι από εκεί ανηφορίζει προς τη Λιανοξιά και καταλήγει στην Πετρόστρουγκα (άλλες περίπου τρεις ώρες).
Εντυπωσιακούς καταρράκτες, σε συνδυασμό με κατάφυτες περιοχές, έχει τη δυνατότητα να θαυμάσει όποιος επιλέξει την έκτη διαδρομή (Μονοπάτι Αγ. Κωνσταντίνος- Ορλιάς- Καταφύγιο Κορομηλιάς), ενώ το έβδομο μονοπάτι (Αγ. Απόστολοι- Μαστορούλι- Διάσελο Έλατος- Κλεφτοβρύση) οδηγεί στα λημέρια του ληστή Γιαγκούλα και στην ονομαστή Κλεφτοβρύση.
Το τελευταίο μονοπάτι (Αγία Κόρη-Κοπανούλα- Διάσελο Έλατος- Πετρόστρουγκα) οδηγεί δίπλα και πάνω από τους καταρράκτες της Αγίας Κόρης, προς την Κοπανούλα, τα Ρομπολάκια και το διάσελο του Ελάτου, σε περίπου τέσσερις ώρες. Άλλες διαδρομές.
Εκτός από το δίκτυο των μονοπατιών, το "ιερό βουνό" ανταμείβει τον επισκέπτη του και με μια σειρά από άλλες διαδρομές: πεζοπορικές, ποδηλατικές, αναρριχητικές και κατάβασης φαραγγιών.
Σε ό,τι αφορά τις πεζοπορικές διαδρομές, θα πρέπει να επισημανθεί πως τα μονοπάτια τους έχουν υποτυπώδη πολλές φορές σήμανση, γι' αυτό και απαιτούν την ανάλογη εμπειρία.
Εξαίρεση αποτελεί η διαδρομή προς το Μεσονήσι και προς την κόψη του Προφήτη Ηλία, που μέχρι τη θέση "Διδηνίκαινα", στα 1.400 μέτρα, έχει συντηρηθεί και σημαδευτεί.
Παράλληλα, όλοι οι δασικοί δρόμοι της περιοχής προσφέρονται για ποδήλατο, με τα Κρεβάτια να έχουν καλύτερη σήμανση, με την τοποθέτηση κάποιων πινακίδων. Στην ίδια περιοχή, στα Κρεβάτια μπορεί ο επισκέπτης να βρει αρκετές διαδρομές εκπαιδευτικού και σπορ (αναρριχητικού) χαρακτήρα, ενώ για τους πιο τολμηρούς η περιοχή έχει τέσσερα ρέματα, με νερό όλο το χρόνο (Ορλιάς, Αραπλάκος, Αγία Κόρη και Παπάς), που είναι ασφαλισμένα για καταβάσεις, με την προϋπόθεση του κατάλληλου εξοπλισμού.
Τα καταφύγια της περιοχής
Στην περιοχή του Ολύμπου υπάρχουν 5 καταφύγια που παρέχουν στέγαση και σίτιση (κατόπιν συνεννοήσεως) για όσους επιθυμούν να επισκεφτούν απλά ή και να διανυκτερεύσουν στο βουνό.
Τα ακόλουθα καταφύγια βρίσκονται στην ανατολική πλευρά του Ολύμπου, εκτός από το καταφύγιο "Βρυσοπούλες" που βρίσκεται στη ΝΔ πλευρά εντός των ορίων της επαρχίας Ελασσόνας.
Το καταφύγιο Α ή "Σπήλιος Αγαπητός" βρίσκεται στη θέση Μπαλκόνι. Κατασκευάστηκε το 1931 και πήρε το όνομά του από τον Αρχιτέκτονα Μηχανικό Σπήλιο Αγαπητό ο οποίος το σχεδίασε.
Το καταφύγιο Β ή "Βρυσοπούλες" το οποίο απέχει 42 χλμ. από Ελασσόνα βρίσκεται μέσα σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Για την είσοδο των επισκεπτών απαιτείται άδεια από τον Διοικητή της μονάδας (απαραίτητη η αστυνομική ταυτότητα). Για τους αλλοδαπούς απαιτείται ειδική άδεια από το ΓΕΣ/Διεύθυνση Ειδικών Δυνάμεων.
Στην ίδια τοποθεσία λειτουργεί το ομώνυμο χιονοδρομικό κέντρο, στο διάστημα Δεκεμβρίου - Μαρτίου, με συρόμενο αναβατήρα για την χρήση του οποίου είναι απαραίτητη μια υπεύθυνη δήλωση ότι σε περίπτωση ατυχήματος δεν ευθύνεται ο Ελληνικός Στρατός. Το ανώτερο υψόμετρο της πίστας είναι 2450 μ. και το κατώτερο 1900 μ.
Η είσοδος και η διανυκτέρευση στο καταφύγιο είναι δωρεάν, όπως και η χρήση της χιονοδρομικής πίστας.
Το καταφύγιο Γ ή "Χρήστος Κάκαλος" βρίσκεται στο οροπέδιο των Μουσών. Κατασκευάστηκε το 1961 και το 1964 ονομάστηκε Βασ. Παύλος. Το 1984 μετονομάστηκε σε Χρήστος Κάκαλος προς τιμήν του πρώτου κατακτητή της κορυφής του Μύτικα.
Το καταφύγιο Δ ή "Σταυρός" κατασκευάστηκε το 1969 και βρίσκεται κοντά στο Λιτόχωρο, στη θέση Σταυρός, από όπου πήρε το όνομά του. Είναι γνωστό και ως καταφύγιο Τάκης Μπουντόλας, προς τιμήν του ορειβάτη που χάθηκε σε ανάβαση στα Ιμαλάια το 1985.
Το καταφύγιο Σ.Ε.Ο. ή "Γιόσος Αποστολίδης" βρίσκεται στο διάσελο μεταξύ των κορυφών Προφήτης Ηλίας και Τούμπα. Είναι διώροφο κτίσμα με τον πρώτο όροφο κατασκευασμένο το 1961 χάρη στις προσπάθειες του ορειβάτη του Σ.Ε.Ο. Γιόσου Αποστολίδη από τον οποίο πήρε το όνομά του. Ο δεύτερος όροφος κατασκευάστηκε το 1964.
Εκτός από τα παραπάνω οργανωμένα καταφύγια, υπάρχουν σε διάφορες τοποθεσίες (Άγιος Αντώνιος, Μεγάλη Γούρνα, Λιβαδάκι, Σαλατούρα, κ.α.) μικρά κτίσματα τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν το χειμώνα σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Τα περισσότερα προσφέρουν απλώς στέγη, ενώ σε μερικά υπάρχουν και κρεβάτια.
| Καταφύγιο (θέσεις) |
Υψόμετρο |
Τηλέφωνο |
| Σταυρός (30) |
900 μ. |
2310 278 288, 267 282 |
| Βρυσοπούλες (60) |
1800 μ. |
24930 23 467, 23 821 |
| Σπήλιος Αγαπητός (100) |
2100 μ. |
23520 81 800, 81 329 |
| Χρήστος Κάκαλος (18) |
2650 μ. |
23520 84 544 |
| Γιόσος Αποστολίδης (80) |
2720 μ. |
2310 22 4710 |
Κατεβάστε σε μορφή .pdf τον χάρτη της περιοχής του Ολύμπου .
Μονοπάτια του Ολύμπου
(πατήστε στους συνδέσμους των μονοπατιών για να κατεβάσετε στον υπολογιστή σας τα μονομάτια Ολύμπου σε μορφή .kmz. Θα χρειαστείτε το πρόγραμμα Google Earth )
Πριόνια - Καταφύγιο Ζολώτα - Σκάλα - Μύτικας (2.917 μ.).
Η πιο περπατημένη και ασφαλής ανάβαση στον Μύτικα. Ξεκινάμε από τα Πριόνια και κατευθυνόμαστε από το καλοχαραγμένο μονοπάτι στο καταφύγιο Σπήλιος Αγαπητός (Ζολώτα). Από εκεί ανηφορίζουμε στο Χονδρομεσοράχι και αφού αφήσουμε δεξιά μας πρώτα το μονοπάτι που πάει στο οροπέδιο των Μουσών και μετά το μονοπάτι που διασχίζει τα ζωνάρια φτάνουμε στη Σκάλα. Από εκεί ανεβαίνουμε στον Μύτικα (2.917 μ.) ακολουθώντας το καλοσημαδεμένο πέρασμα της Κακόσκαλας.
Πριόνια - Καταφύγιο Ζολώτα - Οροπέδιο Μουσών.
Η κλασσικότερη ανάβαση στον Όλυμπο. Ξεκινάει από τα Πριόνια περνάει από το καταφύγιο Ζολώτα και καταλήγει ΠPOΣOXH!!!!! από την κόντρα (όχι από τα ζωνάρια) στο καταφύγιο του ΣΕΟ στο οροπέδιο των Μουσών
Βρυσοπούλες - Αγ.Αντώνης.
Ωραίες πλαγιές για ορειβατικό σκι. Ξεκινάμε από το καταφύγιο και ταυτόχρονα λέσχη-ταβέρνα-χοροπηδάδικο στο στρατόπεδο των λοκατζήδων (όπως επέτρεψε η ΕΟΟA να γίνει) και καταλήγει στον εγκατελειμένο μετεωρολογικό σταθμό στον Αγιο Αντώνη.
Αγ.Τριάδα Βροντούς - Κατάφυγιο Κρεβάτια - Ράχη Μπαρμπαλά - Καταφύγιο.
Τέσσερα χιλιόμετρα μετά το χωριό Βροντού υπάρχει το παλιό εκκλησάκι της Αγ.Τριάδας. Από εδώ ξεκινάει ευδιάκριτο και σηματοδοτημένο μονοπάτι που σε 1,5 ώρα σε οδηγεί στο καταφύγιο Κρεβάτια (1000μ). Στο καταφύγιο φθάνουμε εναλλακτικά ακολουθώντας ασφάλτινο δρόμο και περίπου 4 χιλιόμετρα βατό χωματόδρομο από το χωριό Βροντού. Από τα Κρεβάτια ακολουθούμε την κόψη Μπαρμπαλά. Το μονοπάτι ξεκινάει πίσω από το καταφύγιο και μας δείχνει αμέσως τα δόντια του. Η διαδρομή ακολουθεί πιστά τη κοκκινο-κίτρινη σήμανση της διαδρομής και πρόκειται για την εντυπωσιακότερη πεζοπορική ανάβαση στο Ορόπεδιο των Μουσών (πλήν όμως επίπονη). Αρχικά η πορεία είναι πολύ ανηφορική μέσα σε δάσος. Στη συνέχεια όμως γλυκαίνει κάπως η κλίση και περνάμε δύο δασωμένες κορυφές. Στην τελική ευθεία πριν την κορυφή Μπαρμπαλά το δάσος αραιώνει και το μονοπάτι χάνεται. Χωρίς όμως δυσκολία προσανατολισμού ακολουθούμε την απότομη κόψη μέχρι το γυμνό πατάρι με το κολονάκι της κορυφής (1847μ.). Από την κορυφή έχουμε θέα στο ρέμα Παπά και χαζεύουμε την ΒΔ όψη του Ολύμπου την οποία σε λίγο θα διασχίσουμε. Μέχρι εδώ ανεβήκαμε 850 μ. από την θέση Κρεβάτια σε μια πολύ απότομη ανάβαση.
Μετά την κορυφή στρίβουμε λίγο δυτικά και ακολουθώντας πάντα την φαρδιά ράχη οδηγούμαστε σε λαιμό. Τραβερσάρουμε για λίγο μέσα στο δάσος για να αποφύγουμε μικρό σκαλοπάτι και ξαναβγαίνουμε στην ράχη για να συναντήσουμε το κολονάκι της ΓΥΣ, γεγονός που σε παραξενεύει αφού η κορυφή Παπά Ράχη είναι λίγο πιο πάνω από το κολονάκι και την φτάνουμε εύκολα από πέρασμα στα αριστερά της. Ακολουθούμε την βράχινη ράχη από τα δεξιά της και κατηφορίζουμε για λίγο να βγούμε με μικρό αυχένα.
Εδώ αφήνοντας την ράχη φεύγουμε αριστερά της στην δασωμένη πλαγιά (waypoint LEFT-BARB) για να την ξανασυναντήσουμε λίγο πιο πέρα. Χρειάζεται προσοχή για να βρούμε τα σημάδια που μας οδηγούν αριστερά. Συνεχίζουμε κολουθώντας την ομαλή και δασωμένη πια κόψη ώσπου τα δένδρα τελειώνουν και μαζί τους η ήπια κλίση. Μπροστά μας έχουμε απότομες και τραχιές πλαγιές που τις ανεβαίνουμε με συνεχείς τραβέρσες έχοντας την κόψη στα αριστερά μας χωρίς εμφανές μονοπάτι. Προσπερνάμε τους εντυπωσιακούς Πύργους της κόψης και ακολουθώντας τα σημάδια περνάμε από πλαγιά με μικρά βράχινα σκαλοπάτια μέχρι που φτάνουμε κάτω από τον Πύργο της Τούμπας. Εδώ πια αφήνουμε την κόψη και στρίβουμε αριστερά, στην τραβέρσα που είναι σκαμμένη στην βάση της Τούμπας. Εύκολα φτάνουμε σε μικρό βράχινο πέρασμα (3-4 μέτρα ΙΙ-ΙΙΙ). Το προσπερνάμε με λίγη προσοχή και ανηφορίζοντας την αρκετά σαθρή πλαγιά με προσοχή λόγω της κλίσης και της κούρασης φτάνουμε στο εικονοστάσι της Παναγιάς της κορυφιανής στην άκρη του Οροπεδίου. Πιθανή χειμερινή επάναληψη ενδεχομένως να έχει μια πιο direct εξοδο στο οροπέδιο. Άλλα 400 μέτρα ήπιας κλίσης και φτάνουμε στο Καταφύγιο του ΣΕΟ, «Γιόσος Αποστολίδης» όπου μπορούμε πια να ξεκουραστούμε.
Περισσότερες πληροφορίες και σχεδιαγράμματα της διαδρομής μπορείτε να βρείτε στα ορειβατικά περιοδικά Κορφές (τεύχος 169) και Ανεβαίνοντας (τεύχος 31).
Ρέμα Ναούμ - Καζάνια - Πόρτες - Οροπέδιο Μουσών
Η ομορφότερη, εντυπωσιακότερη και γρηγορότερη πεζοπορική ανάβαση στον Όλυμπο. Ξεκινά εκεί όπου ο δρόμος από το χωριό Πέτρα συναντά το πάνω μέρος του Ξερολακιού (σπηλιές). Μέσα από το ρέμα του Ναούμ φτάνει στα Καζάνια και από εκεί περνώντας μέσα από ένα από τα ωραιότερα και επιβλητικότερα ορεινά τοπία βγαίνει στο διάσελο Τούμπας-Στεφανιού δίπλα στο καταφύγιο του ΣΕΟ. Ανύπαρκτο μονοπάτι αλλά καλά σημαδεμένη διαδρομή όπου χρειάζεται. Λίγη προσοχή μόνο στο σημείο που αφήνουμε το ρέμα του Ναούμ και ανηφορίζουμε δεξιά τις απότομες χορταριασμένες πλαγιές προς τη βάση των Καζανιών. Αν χάσουμε τη στροφή και συνεχίσουμε ευθεία μέσα στο ρέμα, καταλήγουμε σε ορθοπλαγιές στην πλάκα των καζανιών.
Οροπέδιο Μουσών - Μύτικας (2.917 μ.) - οροπέδιο Γούρνες - Σπηλιές (δρόμος).
Μιά όμορφη κατάβαση η οποία σε συνδυασμό με την ανάβαση από το ρέμα του Ναούμ (προηγούμενη διαδρομή) συμπληρώνει μια από τις πιό ωραίες κυκλικές διαδρομές στο βουνό. Από το καταφύγιο του ΣΕΟ ανεβαίνουμε στον Μύτικα (2.917 μ.) από το Λούκι και κατεβαίνουμε από την Κακόσκαλα. Παρακάμπτουμε το Σκολιό από αριστερά και από το διάσελο Σκολιό-Χριστάκη κατεβαίνουμε στο οροπέδιο Γούρνες. Εκεί υπάρχει πάντα ανοικτό καταφύγιο ανάγκης. Στις Γούρνες καταλήγει και ο απαράδεκτος δρόμος (και τμήμα του Ε4 !!!) που ανεβαίνει στον Όλυμπο από τα Καλύβια του Κοκκινοπλού. Εμείς για να κατέβουμε δεν ακολουθούμε τον δρόμο αλλά τη ρεματιά δεξιά η οποία καταλήγει στο δρόμο Πέτρας-Ξερολακιού, 1700 μέτρα από τις σπηλιές όπου και έχουμε αφήσει τα αυτοκίνητα ανεβαίνοντας.
Κοκκινοπλός - χαράδρα Σταλαγματιάς - οροπέδιο Γούρνες - Μύτικας (2.917 μ.) - Καλόγερος - Λιβαδάκι - Λιτόχωρο.
Ξεκινάμε από τον Κοκκινοπλό ακολουθώντας το καλοσημαδεμένο μονοπάτι πάνω από μεγάλο χώρο εκδηλώσεων. Τραβερσάρουμε την πλαγιά προς τα δεξιά όπως ανεβαίνουμε με κατεύθυνση την χαράδρα της Σταλαγματιάς. Κινούμαστε μέσα στην κοίτη του ρέματος. Αφήνουμε την κοίτη περίπου 2 ώρες πάνω από τον Κοκκινοπλό και ανηφορίζουμε με ζικ-ζακ την απότομη κοίτη της ρέματιάς. Το μονοπάτι συνεχίζει να ανηφορίζει ακολουθώντας την δεξιά πλαγιά της ρεματιάς (όπως ανεβαίνουμε). Συναντάμε τον απαράδεκτο δρόμο που ξεκινάει από τα Καλύβια του Κοκκινοπλού και φτάνει μέχρι το οροπέδιο Γούρνες στα 2500 μ. Ακολουθώντας πότε μονοπάτι και πότε τον δρόμο και αφού περάσουμε πρώτα μεγάλη στάνη και μετά λιμνοδεξαμενή για το πότισμα των ζώων, καταλήγουμε στις Γούρνες όπου υπάρχει και καταφύγιο ανάγκης. Το καταφύγιο είναι πάντα ανοικτό και χωράει άνετα 5-6 άτομα . Από τις Γούρνες ανηφορίζουμε τις ομαλές πλαγιές του Σκολιού και καταλήγουμε στην κορυφή του. Από εκεί μέσο Σκάλας ανεβαίνουμε στον Μύτικα (2.917 μ.) και επιστρέφουμε στη Σκάλα από τα ίδια. Από την Σκάλα κινούμαστε προς Αγ. Αντώνη. Τον αφήνουμε δεξιά μας χωρίς να ανέβουμε στην κορυφή και κατευθυνόμαστε προς Σταυραιτιές στις οποίες επίσης δεν ανεβαίνουμε αφήνοντας τες αριστερά μας.
Ακολουθούμε ΝΑ κατεύθυνση προς την μακρινή ράχη του Καλόγερου στην οποία ανεβαίνουμε από αδιέξοδο πέταλο κάτω της. Ακολουθούμε την κορυφογραμμή μέχρι την κορυφή 2381. Από εκεί φαίνεται το (κλειστό) καταφύγιο στο Λιβαδάκι προς το οποίο κατευθυνόμαστε. Από το Λιβαδάκι ακολουθούμε για πολύ λίγο το φαρδύ μονοπάτι που πάει στα Πριόνια. Το αφήνουμε για να ακολουθήσουμε στενότερο και κάπου-κάπου ασαφές μονοπάτι που κατηφορίζει το αντέρεισμα (ράχη) της ρεματιάς δεξιά μας με κατεύθυνση λιβάδι που φαίνεται από ψηλά στη θέση Πελεκούδια. Το μονοπάτι συνεχίζει στη ράχη περνώντας αριστερά από τις κορυφές Πάνω και κάτω Τσουκνίδα και κατά λήγει σε χωματόδρόμο πάνω από το Λιτόχωρο. Τον ακολουθούμε (κλέβοντας και λίγο από μονοπάτια) και καταλήγουμε σε άσφαλτο την οποία ακολουθούμε (συνεχίζοντας να κλέβουμε από μονοπάτια) για να φτάσουμε τελικά στο Λιτόχωρο.
Πριόνια - Ενιπέας - Λιτόχωρο.
Η επίπονη κατάβαση του πανέμορφου μονοπατιού του Ενιπέα από τα Πριόνια στο Λιτόχωρο. Περνάμε από την παληά μονή του Αγίου Διονυσίου που ανατινάχθηκε από τους Γερμανούς στη διάρκεια του πολέμου.
(Η λήψη του gps δεν ήταν πάντα καλή. Πιθανόν να συναντήσετε σημαντικές, αλλά όχι αξεπέραστες, αποκλίσεις του αρχείου από το καλοσημαδεμένο μονοπάτι.
Κατάφυγιο ΣΕΟ - Πετρόστρουγα - Ρέμα Ορλιά ή Ουρλιά.
Ισως η λιγότερο πολυσύχναστη και παρθένα κατάβαση του Ολυμπου ! Κατά τα γνωστά η κατάβαση μέχρι Πετρόστρουγα. Από το καταφύγιο του ΣΕΟ κατευθυνόμαστε, ακολουθόντας το φαρδύ μονοπάτι και τις κολονες, στο πέρασμα του Γιόσου όπου αφήνουμε το οροπέδιο. Διασχίζουμε τον λαιμό της Σκούρτας και ανεβαίνουμε με μικρή παράκαμψη στην ομώνυμη κορυφή. Η διαδρομή μας οδηγεί στην Πετρόστρουγγα όπου εγκαταλείπουμε το κύριο μονοπάτι που πάει στον στον Στράγγο, την Μπαρμπα και καταλήγει στη θέση Γκορτσιά ή Διασταύρωση πάνω στο δρόμο Λιτόχωρο - Πριόνια.
Με λίγη προσοχή βρίσκουμε το μονοπάτι που στρίβει αριστερά από την Πετρόστρουγγα που συνεχίζεται ευκρινώς και ακολουθεί το αρχαίο μονοπάτι προσέγγισης του Ολυμπου από το Διον. Η διαδρομή ακολουθεί την δασωμένη κόψη Οξούλα ανάμεσα στα ρέματα Ορλιά και Ίτανος μέσα απο εξαιρετικά παρθένα δάση όπου αντιλαμβανόμαστε πλήρως την ποικιλία του Ολύμπου σε χλωρίδα. Σε περίπου 5 ώρες από το οροπέδιο το μονοπάτι προσεγγίζει τη θέση Κορομηλιά όπου καταλήγει άσχημος δασικός δρόμος από το Δίον. Στη συνέχεια το μονοπάτι συνεχίζει αριστέρα, απότομα, κατευθείαν στο ρέμα του Ορλιά και καταλήγει στο δρόμο που οδηγεί από το Δίον στο ρέμα του Ορλιά.
Δεν υπάρχει καμία πηγή στη διαδρομή.
Καταφύγιο Κρεβάτια - Παπά ρέμα - Άγιοι Απόστολοι.
Ενδιαφέρουσα διαδρομή σε σκιερό, καλογραμμένο μονοπάτι με διακριτική και αξιόπιστη σήμανση. Φυσικό περιβάλλον θαυμάσιο με δάσος μαύρης Πεύκης, οξιάς κλπ. Αρχή της διαδρομής είναι το καταφύγιο «Κρεβάτια» στα 1.008 μ.. Πίσω από το καταφύγιο υπάρχει πινακίδα που δείχνει την πορεία που πρέπει να ακολουθήσουμε. Ακολουθώντας τα κιτρινοκόκκινα σημάδια κατηφορίζουμε την πλαγιά για να βρεθούμε στο ρέμα Παπά σε περίπου 1.30. Συνεχίζουμε για λίγο και συναντάμε διασταύρωση. Ίσια πάνω (Ν) το μονοπάτι μας οδηγεί στην τοποθεσία Παπά-Αλώνι. Για τους Αγ. Αποστόλους όμως στρίβουμε αριστερά στο μονοπάτι που σε 2.30 μας βγάζει χωματόδρομο ο οποίος καταλήγει στην άσφαλτο μπροστά στην εκκλησία των Αγ. Αποστόλων.
Ιστορία του Ολύμπου - Επιχείρηση «Μύτικας»
Στο διάβα των αιώνων πολλές απόπειρες έγιναν για την κατάκτηση της ψηλότερης κορυφής του Ολύμπου, του Μύτικα (2.918 μ.), αλλά μόλις το 1913 ευοδώθηκαν. Ίσως να έπαιξε αποτρεπτικό ρόλο η παρουσία και η δράση πολλών και γνωστών λήσταρχων (Γιαγκούλας, Μπαμπάνης, Λιόλιος) στο «Βουνό των Θεών». Πάντως, μέχρι τον Οκτώβριο του 1912, το μεγαλύτερο μέρος του βουνού και η κορυφή Μύτικας ανήκαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Η ιστορία αναφέρει τον Άγιο Διονύσιο ως τον πρώτο σύγχρονο εξερευνητή και οδοιπόρο του Ολύμπου στις αρχές του 16ου αιώνα. Τον τίτλο διεκδικεί και ο σουλτάνος Μεχμέτ Δ' ο Κυνηγός, σύμφωνα με άλλους ιστορικούς. Τον Ιούλιο του 1780 ο γάλλος αξιωματικός του ναυτικού Σονινί προσπάθησε ανεπιτυχώς να φθάσει στις ψηλότερες κορυφές του Ολύμπου. Από τότε, οι προσπάθειες ήταν συνεχείς, μέχρι τις 2 Αυγούστου 1913, όταν δύο ελβετοί, ο Φρεντ Μπουασονά και ο Ντανιέλ Μπο-Μποβί, με οδηγό τον ντόπιο κυνηγό Χρήστο Κάκαλο, πάτησαν την ψηλότερη κορυφή του Ολύμπου, τον Μύτικα.
Ο Φρεντ Μπουασονά (1858 - 1946) ήταν πολύ γνωστός φωτογράφος με έδρα τη Γενεύη. Με τον φακό του αποτύπωσε την Ελλάδα των αρχών του 20ου αιώνα, μέσα από μια συλλογή 7.000 φωτογραφιών. Ο Ντανιέλ Μπο-Μποβί (1870 - 1958) ήταν ποιητής και ζωγράφος, πατέρας του ελληνιστή μουσικολόγου Σαμιέλ Μπο-Μποβί.
Οι τρεις ορειβάτες ξεκίνησαν την προσπάθειά τους στις 29 Ιουλίου 1913, ακολουθώντας την κλασσική διαδρομή προς το παρεκκλήσι του Προφήτη Ηλία. Στις 30 Ιουλίου φθάνουν στον προορισμό τους και αντικρίζουν τον Μύτικα, αλλά αποφασίζουν να επιστρέψουν στη βάση τους, επειδή νυχτώνει. Την επομένη, έχοντας πάρει το δρόμο της επιστροφής, το μετανοιώνουν και αποφασίζουν να επιχειρήσουν το μεγάλο κατόρθωμα.
Περνούν τη νύχτα μέσα σε θύελλα και την 1η Αυγούστου φτάνουν σε μια καλύβα στον Μαυρόλογγο, όπου διανυκτερεύουν. Τα χαράματα της 2ας Αυγούστου ξεκινούν την τελική τους προσπάθεια και μέσα σε ομίχλη φτάνουν στις 9 το πρωί σε μία κορυφή, την οποία θεωρούν την πιο ψηλή. Τη βαπτίζουν «Κορυφή της Νίκης», προς τιμή της Μάχης του Σαρανταπόρου (5 Οκτωβρίου 1912) και σε μια πρόχειρη κατασκευή τοποθετούν τις κάρτες τους και την ελβετική σημαία. Έξαφνα, η ομίχλη διαλύεται και ανακαλύπτουν ότι η πραγματική κορυφή βρίσκεται ακόμη πιο ψηλά. Η επιμονή του Χρήστου Κάκαλου, ο οποίος αναρριχάται ξυπόλητος, οδηγεί τους ορειβάτες στις 10:25 το πρωί στην ψηλότερη κορυφή, τον Μύτικα.
Στα χρόνια που ακολούθησαν και άλλοι ορειβάτες έγραψαν το όνομά τους στο Πάνθεον των κατακτητών του Μύτικα:
- Γιώργος Κωνσταντάκος, πρώτη μοναχική ανάβαση: (20 Ιουλίου 1920).
- Τασία Αποστολοπούλου και Ελένη Νομίδη από την Αθήνα, πρώτη ανάβαση από γυναίκες με οδηγό τον Χρήστο Κάκαλο. (20 Ιουλίου 1920)
- Ζορζ Ντοριέ, Ηρακλής Ιωαννίδης και Κώστας Νάτσης, πρώτη χειμερινή ανάβαση. (20 Μαρτίου 1931)
- Άννα Πετροχείλου, πρώτη χειμερινή ανάβαση γυναίκας. (27 Δεκεμβρίου 1953).
Ο Χρήστος Κάκκαλος συνέχισε τις αναβάσεις έως το 1972. Προς τιμή του, ένα καταφύγιο στον Όλυμπο, στα 2.660 μέτρα, φέρει το όνομά του.
Το βουνό των θεών που συνεχίζουμε να πληγώνουμε
Δέος και μόνο δέος προκαλούσε στους προγόνους μας η σπάνια ομορφιά του υψηλότερου βουνού της χώρας, γι’ αυτό άλλωστε εγκατέστησαν στην ψηλότερη κορυφή του, τον Μύτικα, τους θεούς τους.
Ο Όλυμπος, το στολίδι της Πιερίας, αν και προκρίθηκε, από όλα τα φυσικά μνημεία της Ελλάδας, να διαγωνιστεί σε παγκόσμιο επίπεδο για την αναγνώρισή του ως ένα από τα επτά θαύματα της φύσης, κρύβει πολλές πληγές στις χαράδρες τους. Πληγές που του δημιούργησαν οι σύγχρονοι άνθρωποι με την απερισκεψία και την πλεονεξία τους.
Στους αρχαίους χρόνους, σύμφωνα με έρευνες, στον Όλυμπο τελούνταν τελετές από τους ανθρώπους προς τους θεούς. Κατά τους σύγχρονους χρόνους οι άνθρωποι με τις πράξεις τους τελούν εγκλήματα κατά συρροή, πληγώνοντας τη μοναδική ομορφιά του για το πρόσκαιρο κέρδος. Η πολιτεία, ως συνήθως, με ημίμετρα δεν είναι σε θέση να προστατέψει αυτόν το πλούτο, που θαυμάζουν επισκέπτες από όλα τα μήκη και τα πλάτη του κόσμου.
Στα συρτάρια περιβαλλοντική μελέτη
Το 1985 σχεδιάστηκε η “Ειδική περιβαλλοντική μελέτη εθνικού δρυμού Ολύμπου”, η οποία καθορίζει ολόκληρο τον Όλυμπο ως εθνικό δρυμό. Αυτό σημαίνει ότι το βουνό των θεών προστατεύεται σύμφωνα με τις διεθνείς συμβάσεις για το περιβάλλον, καθώς ανήκει στις προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000. Να σημειωθεί ότι μόνο το ένα τρίτο του βουνού, που ανήκει στην Πιερία, έχει χαρακτηριστεί εθνικός δρυμός. Ο Όλυμπος όμως εκτείνεται και στο νομό Λάρισας.
Η περιβαλλοντική αυτή μελέτη όμως παραμένει στα συρτάρια του ΥΠΕΧΩΔΕ, καθώς κανείς υπουργός δεν τόλμησε να την εγκρίνει. Για παράδειγμα, συχνά πυκνά εξαγγέλλονται διάφορα έργα, όπως κατασκευή χιονοδρομικού, δρόμων έως και τις κορυφογραμμές του κ.ά. Έργα, τα οποία θα αλλοιώσουν τη μορφολογία του εδάφους του και θα γκρεμίσουν το μύθο της κατάκτησης του πιο άγριου βουνού της χώρας μας. Οι κατά καιρούς υπουργοί ΠΕΧΩΔΕ αφήνουν όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά και κλεισμένη στο συρτάρι τους τη μελέτη, που βάζει φραγμούς σε τέτοιου είδους έργα.
“Εάν δεν εγκριθεί η περιβαλλοντική μελέτη, φοβάμαι ότι πολύ σύντομα ο Όλυμπος θα γίνει ένα τουριστικό βουνό, όπου ο καθένας με το αυτοκίνητό του θα μπορεί να ανεβαίνει στις κορυφές του, υποστηρίζει ο γραμματέας του συλλόγου “Φίλοι του Περιβάλλοντος Πιερία 2008” Γιώργος Τούλας, ο οποίος δραστηριοποιείται για την προστασία του βουνού, και προσθέτει: “Αυτό είναι λάθος. Αν στέλνουμε όλο τον κόσμο με αυτοκίνητα στις κορυφές, θα υπάρξουν τεράστιες οικολογικές επιπτώσεις. Γι’ αυτό το λόγο δεν θέλουμε και τα χιονοδρομικά. Εμείς επιμένουμε ότι ο επισκέπτης πρέπει να ανεβαίνει το βουνό από τα μονοπάτια, γι’ αυτό ζητάμε να καθαριστούν και να σημανθούν τα υπάρχοντα και να ανοιχτούν καινούργια, όπου χρειάζεται”.
"Κουτσή" χρηματοδότηση
Η έγκριση της περιβαλλοντικής μελέτης επιβάλλεται και για έναν πολύ σημαντικό λόγο, που είναι η χρηματοδότηση του φορέα διαχείρισης. Σύμφωνα με τη μελέτη, προβλέπεται η χρηματοδότηση του φορέα με 150.000 ευρώ ετησίως. “Έως τώρα, σε χρονικό διάστημα πέντε ετών, οι χορηγηθείσες πιστώσεις ανέρχονται μόνο σε 146.000 ευρώ”, αναφέρει στη “ΜτΚ” ο νομάρχης Πιερίας Γιώργος Παπαστεργίου.
Το μεγάλο στοίχημα που έχει βάλει η νομαρχία της Πιερίας είναι η ανάδειξη του Ολύμπου και αυτό μπορεί να γίνει μόνο με εθνική στρατηγική, “καθώς είναι εθνικό θέμα”, τονίζει ο νομάρχης και προσθέτει: “Διεκδικούμε από την πολιτεία τη χρηματοδότηση της εκπόνησης ενός ειδικού σχεδίου ανάδειξης του Ολύμπου, που θα σέβεται το καθεστώς ειδικής προστασίας που ισχύει για τον εθνικό δρυμό, ενώ συγχρόνως θα δίνει τη δυνατότητα σε όλο και περισσότερους επισκέπτες να απολαύσουν τη μαγεία που προσφέρει το βουνό. Θεωρούμε ότι ο Όλυμπος αξίζει μεγαλύτερη προσοχή από την πολιτεία. Δυστυχώς δεν συμπεριλήφθηκε στο Γ’ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης και η ανάδειξή του πρέπει να ενταχθεί σε κάποιο πρόγραμμα της Δ’ Προγραμματικής Περιόδου σε εθνικό επίπεδο”.
ΧΑΙΝΟΥΣΕΣ ΠΛΗΓΕΣ
Το παραπάνω πλαίσιο που διέπει την προστασία του Ολύμπου αφήνει πολλά κενά, τα οποία εκμεταλλεύονται οι επιτήδειοι και οι ασυνείδητοι για να καταστρέφουν το βουνό.
Η παράνομη υλοτομία, οι καταπατήσεις, η λειτουργία αμμορυχείων και ορυχείων στα όρια της νομιμότητας αφήνουν ανοιχτές πληγές στο περιβάλλον του Ολύμπου, αφού ούτε το δασαρχείο, με το ελλιπές προσωπικό, μπορεί να επιτηρεί ικανοποιητικά όλο το οικοσύστημα, ούτε ο φορέας έχει τα χρήματα και το θεσμικό πλαίσιο για να δράσει ανάλογα.
Ενδιαφέρον έχει η άποψη του νομάρχη Πιερίας για τη λειτουργία του πεδίου βολής στο Λιτόχωρο, που βρίσκεται στα όρια του εθνικού δρυμού. “Πολλά είναι τα προβλήματα που προκαλεί η λειτουργία του πεδίου βολής, ανέφερε ο νομάρχης, με κυριότερο τις συχνές πυρκαγιές που ξεσπούν το καλοκαίρι.
Σύμφωνα με την ειδική περιβαλλοντική μελέτη του εθνικού δρυμού Ολύμπου, θα πρέπει να καταργηθεί και να αποκατασταθεί το τοπίο από τυχόν επικίνδυνο υλικό που υπάρχει μέσα στο δρυμό”, ξεκαθάρισε ο κ. Παπαστεργίου.
Μεγάλη ζημιά στη χλωρίδα και στην πανίδα του βουνού προκαλεί η παράνομη υλοτομία. “Πολλοί έμποροι ξυλείας έχουν συλληφθεί κατά καιρούς για παράνομη υλοτόμηση, ωστόσο το πρόστιμο που πληρώνουν είναι μικρό, γι’ αυτό συνεχίζουν να παρανομούν”, εξηγεί το μέλος του συλλόγου “Φίλοι του Περιβάλλοντος” κ. Τούλας.
Αξίζει να αναφερθεί ότι συνολικά στον Όλυμπο έχουν καταμετρηθεί από τους επιστήμονες 1.700 είδη φυτών, τα οποία αντιπροσωπεύουν το 25% της ελληνικής χλωρίδας και 32 είδη θηλαστικών και 108 είδη πουλιών.
Επιπλέον τα λατομεία που λειτουργούν στο Λιτόχωρο και στο Δίον, αν και είναι νόμιμα, δεν παύουν να καταστρέφουν δύο ιδιαίτερα προβεβλημένες περιοχές της Πιερίας για την ιστορία και τη φυσική ομορφιά τους.
Το σκηνικό της ασυνειδησίας συμπληρώνουν οι καταπατήσεις και οι εκατοντάδες σκουπιδότοποι, διάσπαρτοι από τους πρόποδες έως τις χαράδρες του βουνού.
Οι στόχοι του φορέα
Παρ’ όλα αυτά η νομαρχία Πιερίας προσπαθεί και με στοχευμένες ενέργειες να αναδεικνύει τον Όλυμπο ως ένα από σημαντικότερα μνημεία του κόσμου. “Η υποψηφιότητα για τα επτά θαύματα του κόσμου είναι αποτέλεσμα της επιμονής μας αλλά και της συμμετοχής του κόσμου”, αναφέρει ο νομάρχης συμπληρώνοντας ότι στους επόμενους στόχους του φορέα διαχείρισης, του οποίου είναι πρόεδρος, είναι η σύσταση και λειτουργία, σε συνεργασία με το Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας / Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΚΒΥ), του εκθεσιακού χώρου του Κέντρου Πληροφόρησης Επισκεπτών Εθνικού Δρυμού Ολύμπου.
Επίσης, έχει γίνει η εκπόνηση και οριστικοποίηση του Γενικού Διαχειριστικού Σχεδίου και καθιέρωση του σήματος του εθνικού δρυμού, ενημερωτική εκστρατεία για τον εθνικό δρυμό και υλικό προβολής σε τρεις γλώσσες.
Καταλήγοντας ο νομάρχης αναφέρει χαρακτηριστικά ότι “με την αποπεράτωση του σπουδαιότατου Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Ολύμπου, με την έγκριση της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης Εθνικού Δρυμού Ολύμπου και την υπογραφή του Κανονισμού Λειτουργίας του Εθνικού Δρυμού Ολύμπου, πιστεύουμε ότι θα υπάρξει ουσιαστική προστασία και ανάδειξη του Ολύμπου”.
Πηγές: Εφημερίδα Μακεδονία, site Δήμου Δίου, wikipedia, Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Ολύμπου.
|
